المرزباني الخراساني

مقدمة 56

مناجات الهيات حضرت أمير ( ع ) وما نزل من القرآن في علي ( ع )

متأسّفانه نسخه به علّت قدمت ، بسيار فرسوده شده وصفحه يا صفحاتى از آن افتاده « 1 » وآنچه باقي مانده به صورت مغشوش وجابجا صحّافى شده ، وهمين باعث گرديد تا نگارنده وقت زيادى را صرف منظّم كردن آن نمايد . به هر حال ، آنچه به اهميّت وارزش اين دستنوشت مىافزايد ، آن است كه به خطّ خوشنويس شهير سده‌هاى 5 و 6 هجرى ، يعنى أبو الدرّ جمال الدين ياقوت مستعصمى ملقّب به « قبلة الكتّاب » در 19 رمضان 606 هجرى قمري براي كتابخانهء خليفهء عبّاسى كتابت شده است . « 2 » در صفحات آغازين اين نسخه آمده است : « اين كتاب را ياقوت جهت خزانة الكتب المستنصر باللّه ، أبو جعفر ، منصور بن الطاهر باللّه العبّاس مرقوم داشته . از قرارى كه در تواريخ نبشته‌اند المستنصر در سنهء 640 دار فانى را بدرود گفته . در اين صورت ، اين كتاب را 34 سال قبل از وفات أو ياقوت نبشته است ؛ فلا يخفى شأنه . » ودر صفحه‌اى ديگر ، شخص ديگرى چنين نوشته است :

--> ( 1 ) . اميد آنكه نسخهء ديگرى از اين اثر يافت شود وكاستيها بدان جبران گردد . ( 2 ) . « يكى از شعب عمدهء صنايع مستظرفه كه مخصوصا مقارن استيلاى مغول در ممالك شرق اهميت فوق العادة داشت ، حسن خطّ بوده ومستنصر ومستعصم ووزراى ايشان در جلب خوشنويسان وبه كار واداشتن ايشان در خزانة الكتبهاى دار الخلافة مبالغ بسيار خرج مىكردند ومشهورترين خطّاطان اين دوره دو نفرند : يكى صفى الدين عبد المؤمن ارموى است وديگرى شاگرد أو كه در فنّ خطّ به مراتب از أستاذ خود معروف‌تر شده ؛ يعنى جمال الدين ياقوت مستعصمى ( متوفّاى سال 698 ه . ق ) كه هر دو سابقا از خطّاطان مخصوص مستعصم - آخرين خليفهء عبّاسى - بوده وبعد از برافتادن دولت عبّاسيان به خدمت خاندان جوينى پيوسته‌اند ؛ وياقوت كه أستاذ خطّ نسخ محسوب مىشود ، ابتدأ از غلامانى بوده كه أو را مستعصم خريده وبه شاگردى صفى الدين عبد المؤمن واداشته وأو بزودى در أدب وحسن خطّ مهارت بسيار يافته ودر اين فنّ أخير بر أستاذ خود نيز پيشى گرفته است . عطا ملك جوينى أو را بسيار محترم مىداشت وپسران خود وبرادر زادهء خويش شرف الدين هارون را براي آموختن حسن خطّ پيش أو به شاگردى واداشت . » تاريخ مغول ، ص 561 به نقل از لغت نامه ، ج 14 ، ص 20972 . اين جملهء وى بسيارى مشهور است كه : الخطّ هندسة روحانية ظهرت بآلة جسمانية .